Tiroid Bezi Nedir? Tiroid Bezinin Görevleri?

Tiroid Bezi Nedir? Tiroid Bezinin Görevleri?
45 5 18



Tiroid Bezi Nedir, Tiroit Bezleri, Tiroit Bezle­rinin Çalışması

Tiroit bezi boynumuzun ön tarafında bulu­nan bir organımızdır. Tiroit bezini: görevi tiroit hormonlarını üretmek, depolamak ve gerek­tiğinde kana vermek, böy lece metabolizmamızı ayarlamaktır.

Tiroit bezi küçük bir bez­dir; ağırlığı 15-20 gram kadardır ve bir ceviz büyüklü gündedir. Boynun ön tarafın­da cildin altında bulunur ve kelebek şeklindedir. Kele beğin kanatları sağ ve sol lob olarak ad­landırılırken, bu iki lobu birleştiren ortadak kısma veya loba istmus adı veri­lir. Her lob 4 cm uzunluğunda ve 1-2 cm enindedir

Tiroit bezi adem elması de­nen nefes borusu çıkıntısının (gırtlak) tam arkasında dır ve yutkunmakla aşağı yukarı hareket eder. Bu ne­denle doktor muayene sırasın da yutkunmanızı ister.

Tiroit bezi gıda ve suyla alınan iyot mineralini kullanarak tiroit hormonlarını üre­ten bir organdır. Su ve gıdalarla alınan iyot bağırsaklardan kana geçtikten sonra boynu­muzda bulunan tiroit bezine gelir ve tiroit hormonlarının üretilmesinde kullanılır. Tiroit bezi­ne giren iyot burada tirozin isimli aminoasitle birleşerek T3 ve T4 adı verilen tiroit hormonları­nın oluşumunu sağlar. T4 hormonun yapısında dört tane iyot molekülü olduğu için T4, T3 hormonun yapı­sında ise 3 tane iyot molekülü olduğu için T3 adı verilmektedir. Tirozin aminoasiti yedi­ğimiz proteinli gıdalarla sağlanır. Görüldüğü gibi tiroit hormonlarının yeteri kadar yapımı için protein ve iyodun gıda ve suyla vücuda yetecek kadar alınması gerekmek­tedir. Bezde oluşan T3 ve T4 hormonları daha sonra kan dolaşıma salınarak vücu­dun bütün organlarına ve hücrelerine girer ve etkilerini gösterir. Böylece metabolizma hızı­mız düzenlenir, bağırsaklar, üreme organlarımız, saç ve cildimiz sağlık­lı olarak çalışır.

Tiroit bezinden iki türlü tiroit hormonu salgılanır. Bunlardan faz­la salgılananı T4 (%80 oranında ), daha az salgılananı (%20’si) ise T3 hormonudur. Hüc­relere giren ve etkili olan hormon T3 hormonudur; T4 hormonu hücreye girmez. Bu nedenle T4 hormonu vücudumuzda özellikle karaciğerde ve diğer organlarımızda deiyo-dinaz enzim­leri ile T3 hormonuna dönüşmektedir. Bu dönüşümün bozulması durumunda T3 yeterince oluşamaz ve tiroit hormonları etkisini gösteremez.

Kandaki T4 ve T3 hormonları bazı prote­inlere bağlanarak dolaşırlar. Bu proteinlere bağlanan tiroit hormon­larına total T4 ve total T3 adı verilir. Kanda bulunan tiroit hormonlarının çok azı kanda hiçbir prote­ine bağlanmadan serbest olarak bulunur ki, bunlara serbest T3 ve serbest T4 hormonları denir. Serbest T3 ve serbest T4 hormonları total T3 ve total T4 hormonlarıyla bir denge ha­linde bulunduğundan tiroit bezinin çalışma durumunu (az, çok veya normal ça­lışmasını) en iyi yansıtan testler serbest tiroit hormonlarıdır. Kan dolaşımından hücrelere total hormon­lar değil serbest hormonlar girmektedir. Bu nedenle total T4 ve T3 tetkik­leri yerine serbest T4 ve serbest T3 hormonlarını ölçtürmek daha iyidir.

Tiroit bezinin çalış­ması beynimizin tabanında bulunan hipofız bezi tarafından kontrol edi­lir. Hipofiz bezi, TSH adı verilen bir hormon salgılar ve bu hormon kan yoluyla tiroit be­zine gelir, tiroit bezinin iyot tutmasını artırır ve tiroit hormonlarının yapıl­masını sağlar.

Tiroit bezi az hormon salgıladığında hipofiz bezi TSH salgı­sını artırarak tiroit bezinin daha çok hormon üretmesini sağlar. Bu nedenle tiroit bezi­nin az hormon salgıladığı tiroit yetmezliğinde (hipotiroidi) kanımızda TSH hormonu normalden yüksek, fakat T3 ve T4 hormon­ları düşük olarak bulunur.

Tiroit bezi bazı hastalıklar nede­niyle çok hormon salgılarsa, yani kanımızda T3 ve T4 hormonları çok artarsa bu defa hipo­fiz bezinden salgılanan TSH hormonu azalır. Kanımızda T3 ve T4 hormonları ne kadar yük­selirse TSH hormonu da o kadar azalır. Hipertiroidi denilen tiroit bezinin aşırı çalışması durumunda kanımızda T3 ve T4 hormonları yüksek iken TSH hormonu normalin altına iner ve düşük­tür.

Görüldüğü üzere hipofiz bezi kandaki T3 ve T4 hormon düze­yine göre TSH hormon salınışını azaltıp artırmaktadır.

Hipofiz bezi ise, beynimizde, hipofiz bezi­nin üzerinde bulunan hipotalamus organı tarafından kontrol edilir. Hipotalamus orga­nı salgıladığı TRH isimli hormon ile hipofiz bezinden TSH salınışını sağlar.

Görüldüğü gibi hipotalamus, hipofiz ve tiroit bezi birbirine bağımlı ola­rak çalışan ve birbirlerini kontrol eden 3 bezdir. Tiroit bezini hipofiz bezi kontrol ederken hipofiz bezi­ni de hipotalamus organı kontrol etmektedir. Hipotalamusdan sal­gılanan TRH hormonu hipofiz bezini etkileyerek buradan TSH hormonu salgılatır. Hipofiz-den salgılanan TSH hormonu ise tiroit bezinden tiroit hormonlarının yapılmasını ve kana salgılan­masını sağlar.

Tiroid Hormonları, Tiroid Hormonu

Tiroid T4 hormonundan Tiroid T3 olu­şumu ve bunu etkileyen olaylar:

T4’den T3 oluşumu çoğun­lukla karaciğerde olur. Bu dönüşümde görev alan de-iyodinaz enziminin yapısında selenyum vardır. Bu enzimin azalması durumunda T4 hormonundan T3 oluşumu azalır. T3 hormon oluşumu­nun azaldığı durumlar aşağıda verilmiştir:
1. Yaşlanma
2. Yanık
3. Açlık
4. Soğuğa ma­ruz kalmak
5. Alkolikler
6. Tip 1 şeker hastalığı
7. Karaciğer ve böbrek hastalığı
8. Travma
9. Stres
10. Ameliyat
11. Kadmiyum ve kur­şun zehirlenmesi
12. İlaçlar: Kortizon, İyot, Amiodarone ilaçları T3 hormon oluşu­munu azaltır.

Kaynak: Prof. Dr. Metin Özata

Tiroid uyarıcı hormon hipofiz bezi tarafından üretilir. Onun rolü tiroid bezinde üretilen hormonları düzenlemektir. TSH  tiroid bezi hücreleri ü..
419 20 585

Tiroid bezi boyun alt ön kısmında yer almaktadır. Bu vücudun metabolizmasını düzenleyen tiroid hormonlarını üretir. Aynı zamanda kemik büyümesinde ve ..
845 9 234

Triiyodotironin tiroid hormonu tiroksinin aktif formudur. Triiyodotironin yaklaşık % 20'si doğrudan tiroid bezi tarafından kana salgılanır. Kalan % 80..
235 19 186

Hipotiroidizm kanda tiroid hormon düzeyleri anormal derecede düşük olduğunda oluşur.Tiroid kelebek şeklinde boynun önünde bir bezdir.  Tiroi..
784 8 830

Tiroksin tiroid bezi tarafından kana salgılanan ana hormondur. Bunun çoğu karaciğer ve böbrek gibi organlar tarafından triiyodotironin adlı aktif form..
607 6 344

Hipertiroidizm kan tiroid hormonlarının seviyelerinin aşırı derecede yüksek olduğu bir durumdur. Belirtileri büyümüş tiroid bezi (guatr), kilo kaybı, ..
843 4 715

Tiroid Kanseri Belirtileri Nelerdir Tiroid kanseri vakalarınında biçoğunda herhangi bir şikayet olmaz. Bu hastalık herhangi bir belirti vermez. Bazı..
205 13 657

Hipofiz bezinin vücut organları üzerinde büyük etkisi vardır. İşlevi karmaşık ve önemlidir. Hipofiz bezi iki parçaya ön (anterior) ve arka (posterior)..
426 23 130

İyotlu ve İyotsuz Tuz Arasındaki Fark / Guatr / Hangi Tuzu Kullanmalıyız Yediğiniz Tuzun İyotlu Veya İyotsuz Olduğuna Dikkat Ediyor musunuz? Hangi Tu..
545 26 756

Kadınlarda üreme bölgesi sorunları ile tiroid bezi ve hormonu arasında nasıl bir ilişki var? Kadınlarda daha fazla görülen ve üreme sağlığını ciddi..
449 11 258

Tırnak kırılması ve tırnak soyulması bazı vitamin ve mineral eksikliğinde olabilidiği gibi guatr hastalığında da olabilir. Tiroid yetmezliği yani tıbb..
468 18 829

Kök hücre ile yapılabilen birçok tedavi ve yeni organ yapımına şimdi de Brüksel Üniversitesi’nde geliştirilen tiroid yapımı eklendi. Brüksel Üniversi..
984 14 213