Doktor Tv Banner

Cevre Kirliligi Ve İnsan Etkileri

Cevre Kirliligi ve İnsan Etkileri
34 1 79

İnsan Sağlığını Etkileyen Faktörler, Çevre Kirliliği İnsan

Sağlık insanın, bedenen, ruhen ve sosyal yönden tam bir iyilik hali şeklinde tanımlanır. Yani, kişilerin bedence hasta ya da sakat olmaması yeterli değildir. Ruhsal açıdan dengeli, çevresiyle uyumlu, dirençli, sos­yal ve kültürel yönden iyi olması durumudur. Ekonomik ve eğitim sevi­yesi düşük, yetersiz-dengesiz beslenen ve kirli çevrede yaşayan insanla­rın oluşturduğu toplumların sağlık düzeyleri de düşük olur. Hastalıkla­rın oluşumunda sosyokültürel faktörler önemli rol oynar. Sağlığı etkile­yen fiziksel ve biyolojik faktörler yanında sosyal olaylar da göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlardan en önemlileri beslenme alışkanlıklarıdır. Mesela ishalli bebeğe su verilmemesi gibi...

Hastalık, insanın organ ya da sisteminde görülebilir, ölçülebilir belir­tilerle ortaya çıkan ve yakınmalara sebep olan fonksiyon bozuklukları­dır.

İnsan sağlığını etkileyen etkenler şunlardır

1. Bünyesel Etkenler: Genetik hastalıklar, hormonal bozukluklar ve metabolik hastalıklardır.

2. Çevresel Etkenler: Bunlar da altı gruba ayrılabilir.

Fiziksel faktörler: Isı, ışık, su, iklim gibi faktörlerdir.

Kimyasal faktörler: Çeşitli zehirleri ve kanserojen maddeleri kap­sar.

Biyolojik faktörler

Temel ve vazgeçilmez madde eksiklikleri

Psikolojik faktörler: Stres ve sıkıntı gibi durumlardır.

Sosyal - kültürel ve ekonomik faktörler

Bünyesel Etkenler

Genetik bozukluklar, kromozomlara bağlı olan ve kalıtım yoluyla nesiller boyu aktarılan hastalıklardır. Hemofili, renk kör­lüğü, diabet, Akdeniz anemisi gibi.

Hormonlar, vücut metabolizmasını düzenleyen maddelerdir. Eksik­liklerinde önemli hastalıklar ortaya çıkar. Büyüme hormonuna bağlı ola­rak aşırı ve az büyüme, akromegali, hipotroidizm oluşabilir. Metaboliz­ma hastalıklarına örnek ise gut hastalığı örnek verilebilir.

Çevresel Etkenler

a. Fiziksel Faktörler

Su, lağım ve pis sular, çöpler, gübreler, konut­lar, iklim, hava, gürültü, kamuya açık yerler, mezarlıklar başlıca fiziksel faktörlerdir. Bu faktörlerin temiz olması insanların elindedir. Uyulması gereken çeşitli kurallar bu faktörlerin sağlıklı duruma getirilmesini sağ­lar.

Yaşama ortamlarının temiz, havalandırılmış ve gürültüsüz olması ö-nemlidir. Sağlığımız açısından evlerimizin güneş alması gerekir.

b. Kimyasal Faktörler

Tarım ilaçları, haşere ilaçları, radyasyon ha­vada ve suda bulunan zehirli elementlerdir. Üretimde kullanılan tarım ilaçlarının bilinçsiz ve aşırı kullanılması, haşerelerle mücadelede zehir etkisi oluşturduğu ilaçların kullanılması gibi faktörlerdir.

Radyasyon bir kaynaktan elektromanyetik dalga ya da hızlı parçacık demetinin yayılmasıdır. İnsanlarda kansere, kalıtsal hastalıklara, ölü ve sakat doğumlara neden olur. Bitki ve hayvanlar üzerinde, besin zinciri ile hayvanlar ve insanlara taşınır. Hava ve suda bulunan kimyasallar ise SO2 (kükürt dioksit), NO2 (azot dioksit), CO (karbon monoksit) solunum yolu hastalıklarına civa, kurşun, kadmiyum metalleri ile astbest önemli metabolizma bozukluklarına sebep olur.

c. Biyolojik Faktörler

Mikroorganizmalar: Gözle görülemeyen mikroskobik canlılardır. Ya­rarlı ve zararlı olan türleri vardır. Yoğurdun mayalanması, fermantasyon olayları, insan bağırsağında bulunan ve vitamin üreten bakteriler, bazı baklagillerin köklerinde azot bağlayıcı olarak görev yapan bakteriler ya­rarlı gruba girenlerdir.

Buna karşılık birçok hastalığın sebebi zararlı mikroorganizmalardır. Verem, tifo, zatürre, grip, kızıl, kızamık, suçiçeği, çocuk felci, cüzzam, kolera, kabakulak, menenjit gibi birçok hastalığın etkenidirler. Mikroor­ganizmaların zararlarından korunmak için dezenfeksiyon, sterilizasyon ve pastörizasyon işlemleri yapılmalıdır. Ayrıca dengeli beslenme, havası temiz ortamlarda bulunma, sağlığa zararlı alışkanlıklardan uzak durma da korunma önlemlerindendir.

Vektörler: Hastalık etkeni olan mikroorganizmaları, insanlara taşıyan eklembacaklılar ve kemiriciler vektör olarak adlandırılır. Bunlar bit, pire, kene, tahtakurusu, karasinek, hamam böceği, sivrisinek ve fare gibi can­lılardır. Mekanik ve biyolojik olarak iki şekilde taşıma yaparlar.

Sivrisinek (Sıtma)

Karasinek (Barsak enfeksiyonları)

Pire(Veba)

Tatarcık(Şark Çıbanı)

Bitkiler: Bitkilerin oksijen üretme, besin kaynağı olma ve ilaç yapı­mında kullanılması gibi önemli faydaları yanında insana zararlı etkileri olanları da mevcuttur. Bazı bitkilerin zehirli bazılarının ise uyuşturucu etkisi vardır. Bunlara zehirli mantarlar, delice otu ve uyuşturucu elde e-dilen haşhaş bitkisi örnek verilebilir.

Hayvanlar: Et, süt, yumurta ve gücünden yararlandığımız hayvanlar bazen de bizlere hastalık bulaştırabilirler. Hem insanda hem hayvanda ortak görülen hastalıklara zoonozlar denir. Kuduz hastalığı buna örnek­tir. Bazen insana hastalık, hastalıklı hayvanların besinleri ile de bulaşabilir. Brusella (Yavru atma hastalığı) süt ürünleri ile bulaşan böyle bir has­talıktır. Ayrıca çevremizdeki akrep, yılan ve örümcek gibi zararlı hay­vanlar da insana zarar verebilir.

Besinler: İnsanlar için bir kısmı enerji kaynağı, bir kısmı yapı ve ona­rım maddesidir. Besinlerle aldığımız vitaminler ise vücudun direncini arttırarak hastalıklara karşı savunma oluşturulmasını sağlar. Besinlerin hazırlanması ve saklanması insan sağlığı ve beslenmesi açısından çok önemlidir. Besinlerin uygun şartlarda hazırlanması, iletilmesi ve sak­lanmasına besin hijyeni veya besin sağlığı uygulamaları denir. Bu neden­le başta et ve süt ürünleri olmak üzere tüm besin maddelerinin sağlığa uygun bir şekilde üretilmesi için yasalar koyulmuştur. Besin hijyeni uy­gun olmayan besinler hastalıklara neden olabilir. Tifo, dizanteri, zehir­lenmeler besinlerin olumsuz etkileridir. Ayrıca beslenmede, besin değeri yüksek olan besinler tercih edilmelidir.

d. Temel ve Vazgeçilmez Madde Eksiklikleri

Vitaminler, yağ asitle­ri, esansiyel (elzem) aminoasitler ve mineraller gibi vücutta üretilemeyen mutlaka dışardan alınması gereken maddelerin eksikliklerinde birçok metabolizma hastalıkları oluşur. Örneğin; demir eksikliğinde kansızlık, iyot eksikliğinde guatr, kalsiyum eksikliğinde raşitzm, c vitamini eksik­liğinde skorbüt, Bı vitamini eksikliğinde beriberi, A vitamini eksikliğin­de gece körlüğü gibi hastalıklar.

e. Psikolojik Faktörler (Stres, sıkıntı)

Uzun süre devam eden sıkın­tılı durumlar kalp hastalıklarıyla doğrudan bağlantılıdır. Çaresizlik duy­gusu bağışıklık sistemini zayıflatarak kalp krizi geçirme olasılığını arttı­rır. Olumsuz duyguların, vücut üzerinde şiddetli bir etki yaparak da­marlarda pıhtılaşma olasılığını arttırdığı aynı zamanda yaşlanmayı da hızlandırdığı belirtilmektedir.

Stres vücudumuzu hızlı yaşlandıran faktörlerden biridir. Özellikle sürekli huzursuzluk, kalbe ve damarlara zarar verir, vücut direncini dü­şürerek diğer hastalıklara zemin hazırlar. İnsan hayatında stresle baş edebilmek için egzersiz yapmak, arkadaşlık kurmak ve özel fobiler geliş­tirmek önemlidir.

f. Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Faktörler

Toplumun sosyal çevre­sini meydana getiren faktörlerin, sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik etki­leşimler olduğu bilinmektedir. Sosyal olarak gelişme geriliği olan ülke­lerde bu etkileşim olumsuz etkilenir.

Bilindiği üzere toplumun sosyal yapısını aile, nüfus, ırk, din, dil, ak­rabalık gibi faktörler oluşturur. Aynı zamanda bu faktörler o toplumun kültürünü de meydana getirir.

Kültürdeki değişmeler, sosyal yapıyı etkiler. Olumlu kültür değişme­leri, halkın eğitim düzeyini ve ekonomik gücünü arttırmakla gerçekleşir. Eğitim ve kültür düzeyinin iyileşmesi ile sağlık düzeyi de yükselir. Sağ­lık alanında eğitim seviyesinin yükselmesi de, toplumun çevreyi bilinçli kullanmasını ve olumsuzlukları olumlu hale dönüştürmesini sağlar.

Temel Sağlık Hizmetleri ve Yararlanma Yolları

Toplumun sağlık alanındaki ihtiyaçlarına göre, sağlık personelinin yaptığı çalışmalara sağlık hizmetleri denir.

Koruyucu ve tedavi edici olarak her türlü uygulamayı yapmak için örgütlenmiş bir sistemdir. Ancak her türlü çabaya karşın herkesi hasta­lıktan korumak mümkün değildir. İşte bu durumda tedavi hizmetleri devreye girer. Tedavi hizmetlerinin yetersiz kaldığı sakatlık durumla­rında ise, kişileri başkalarına bağımlı olmadan, kendi kendine yeter bi­çimde yaşamasını sağlamak yani rehabilite etmek gerekir.

Bebekler Hangi Etkenlerle Düşük Kilolu Doğar?

Hava ve çevre kirliliği olan bir ortamda geçirilen hamilelik sonucunda bebekler zayıf düşük kilolu doğar. Kirlilik bebekleri nasıl etkiliyor? ABD’d..
246 14 604
Çin’de Hava Kirliliği Zehirlenmesi

Pekin’de son haddine gelen hava kirliliği sağlığı olumsuz etkiliyor. Zorunlu olmadıkça sokağa çıkılmaması öneriliyor. Kirlilik normalden 45 kat daha e..
660 14 626
Küçük Çocuklar Cep Telefonu Kullanmamalı

Uzmanlar 12 yaşından küçük çocukların cep telefonu kullanmasını önermiyor. Hatta ilk gençlik yıllarındaki çocuk ve ergenlerin de uzak durması iyi olur..
841 22 306
Bilgisayar Oyunlarının İnsan Davranışına Etkileri

Çoğu insan bilgisayarın ve bilgisayar oyunlarının bizi geriye götürdüğüne inanır.Araştırmalara göre bu oyunlar stresi azaltıyor ve bakın ne etkileri v..
507 26 226
Yazın Cilt Kanserinden Korunmak İçin Krem Sürün

Güneş kreminizi mutlaka plaj çantanıza atın ve güneşe çıkmadan evvel eşit miktarda sürün. Cilt kanserini önleyen kremleri mutlaka kullanın. Özdemir..
328 18 620
2013’ün En Sağlıklı Şehirleri Hangileriydi?

Alaska. Amerika kıtasında kuzeyde yer alan genelde soğukların hakim olduğu bu ülkede hava kirliliği düşük seviyelerdedir. Obezite daha az görül..
606 26 595
Hava Kirliliği Hamileliği Olumsuz Etkiliyor

Uzmanlar hamile bayanları uyarıyor. Kirli ve sağlıksız hava hamileliği olumsuz etkiliyor.. Dikkat edilmesi gereken noktalar neler Dr. Çapar anlatıyor...
505 7 889
Hava Kirliliği Gebeliği Nasıl Etkiler?

Hamilelikte yaşanan kirli hava soluması bebeğe ve anneye ne zararlar verebilir? Hamile bir kadının, hava kirliliğine maruz kalması, bebeğinin doğum..
915 18 794
Hazır Mamalar Doğa İçin de Tehlikeli

Yapay mamalar yani anne sütü dışındaki hazır mamalar çevremiz için de tehlikeli.. En sağlıklısı bebek için de doğa için de anne sütü.. Yapay bebek ..
389 6 757
Erken Ölüme Götüren Başlıca Nedenler

Sağlıksız beslenmenin yanında teknolojinin fazla kullanımı ömrü kısaltıyor.. Teknoloji, sağlıksız beslenme ve çevre kirliliği yani kısacası modern ..
199 9 129
Akciğer Kanseri Süreci ve Önlemleri

Yıllarca sigara içmek akciğer kanserinin ilk ve en önemli sebebi. Sigarayı bırakmak için hiçbir zaman geç değildir.   Böylece dolaşım fonksi..
950 11 499
Likra, Fibro Depresif Hastalığında Ağrılara İyi Geliyor

Fibromiyalji ile depresyon sıkça paralel ilerleyen iki rahatsızlıktır. Likralı tedavilerde hastaların ağrısı büyük ölçüde azaltılıyor.   Lik..
645 25 868
Soğuk Algınlığı, Öksürük ve Boğaz Ağrısı

Boğaz ağrısı, bademcik iltihabı öksürük ve grip belirtileri başka hangi hastalıkların belirtisi ve sonucu olabilir? Boğaz ağrısı soğuk almanın ilk..
362 21 699
Organik Gıda Almalı mı, Almamalı mı?

Organik gıdalar hem çevre dostudur hem insan sağlığına yararlıdır. Organik gıdaları inceleyelim. Uzmanların tüketmenizi istediği organik besinl..
586 8 681
Hangi Elimizi Kullandığımız Tamamen Genetik mi?

Sol ya da sağ elimizi kullanırız. Yazarken özellikle solak ya da sağlak olduğumuz belli olur. Bilim adamları sol ya da sağ eli kullanmayı etkileye..
727 12 392